صفرا غلبه داشت فلوس كه به جاى مسهل به كار مىرود و هليلهء زرد و هليلهء كابلى و تمر هندى و تخم خيارين ( خيار سبز و خيار چنبر ) . و ترنجبين و شيرخشت كه طبق دستور به كار ببرد و غذا از آش گشنيز و اسفناج و جوجه خروس همراه ترشىها مانند آب‌غوره ، آب‌ليمو ، آب انار ، آب تمر هندى ، آب آلو ، گوجه‌سبز و گوجهء برغانى تجويز مىشود ( همان : 640 ) . اگر بيمارى از غلبهء بلغم بود كه سفيدى رنگ و سستى اعضا و بىحالى بود عرق پونه ، عرق نعناع ، غرغرهء آب عسل و نوشيدن آن و دواهايى مانند تخم كرفس و شكر سرخ ، نمك و بورهء ارمنى تجويز مىنمود . غذا آش كبوتر يا جوجهء مرغ همراه دارچين و فلفل سبز و زيره و شبت . از استحمام و خوردن سردى مثل خيار ، كدو ، هندوانه ، دوغ ، ماست ، گوجه و ترشيجات پرهيز كند ( همان‌جا ) . اگر بيمارى از سودا تشخيص داده شده بود ، كه قسمتى از علائمش بعد از تيرگى رنگ و خشكى بينى ، دهان ، زبان ، گلو و كثرت تنفس و بدخلقى بود ، تخم كاسنى ، تخم كرفس ، گاو زبان ، باديان افتيمون ، سنا ، بالنگو و اصل السوس است ، غذا حريره بادام ، آش جو ، خروس جوان ، فرنى نشاسته با روغن بادام ، آش مغز قلم گاو يا پيهء مرغ با اسفناج و گشنيز همراه آب‌غوره بخورند ، و از خوردنىهاى جمع‌كننده مانند سنجد و سماق و زالزالك و ازگيل اجتناب كنند ( همان‌جا ) . اما همان‌طور كه بعد خواهيم گفت ، اين نوع تقسيم‌بندى ممكن است ، در هر شهر و ديارى متفاوت باشد ( - جدول 1 ) . دو دستهء سرد و گرم كه دو دستهء فرعى مرطوب و خشك نيز احيانا ممكن است مكمل آن باشد ، بيش از هر چيز يكى از اصول طبقه‌بندى خوراكىها و بيمارىهاست ، همهء مردم ايران با تقسيم‌بندى امراض و خوراكىها به سرد و گرم آشنا هستند . گرم و سرد ، ضابطهء تفكيك و تمايز خوراكىها براساس ميزان دماى آن‌ها نيست ، بلكه بر حسب خواص نيروزايى است كه به آن‌ها نسبت مىدهند . خوراكىهاى گرم در مبانى طب سنتى و اخلاط چهارگانه به آن دسته از خوردنىهايى اطلاق مىشود كه خون‌سازند و باعث زياد شدن خلط اصلى و گرم يعنى خون مىشوند . برعكس خوراكىهاى سرد كه ميزان نيروزايى آن‌ها را اندك مىدانند براى تعديل غلبهء خون و ترشح بلغم يعنى خلط سرد تجويز مىشود . همهء خوراكىها به استثناى نمك ، انواعى از قارچ‌ها ، برخى از آب‌ها كه نه گرم و نه سرد تلقى مىشوند در يكى از اين دو دسته قرار مىگيرند . خوراكىهاى گرم به نظر رشتىها عبارتند از سبزىها و ميوه‌هاى خشك شده و نيز پاره‌اى از سبزىها و ميوه‌هاى تازه مانند گندم ، شكر ، چربى حيوانى ، اغلب ماكيان و گوشت گوسفند ، و به نظر فارس‌ها خوراكىهاى سرد عبارتند : از اغلب سبزىها و ميوه‌هاى تازه برنج ، گوشت گاو ، ماهى و لبنيات . مزه‌ها نيز به دو گروه متمايز تقسيم مىشود : شيرينى و تندى گرمند ، شورى نه گرم است و نه سرد ، ترشى سرد است . گرچه گرمى و سردى